Mobbing to negatywne i powtarzające się zachowania, które przez dłuższy czas mają miejsce w miejscu pracy. Ofiara takich działań jest zazwyczaj bezradna wobec osoby, która je stosuje (taką osobę nazywamy mobberem). Istotą mobbingu nie są same akty przemocy fizycznej, ale przede wszystkim uporczywe działania psychiczne.
Mobbing może przybierać formę:
Czynnego mobbingu – polega na nakładaniu na pracownika zbyt dużej odpowiedzialności, jednocześnie ograniczając jego możliwość podejmowania własnych decyzji, co powoduje u niego niepokój i poczucie zagrożenia.
Biernego mobbingu – objawia się lekceważeniem pracownika, na przykład przez nieprzekazywanie mu zadań czy poleceń.
Prawo pracy w Polsce wprowadziło definicję mobbingu w 2004 roku, według której mobbing to działania skierowane przeciwko pracownikowi, które są długotrwałe i uporczywe. Oznacza to, że jednorazowe negatywne zachowania nie kwalifikują się jako mobbing, nawet jeśli są niezgodne z prawem. Przyjmuje się, że zachowania mobbingowe muszą trwać około 6 miesięcy i pojawiać się regularnie, np. przynajmniej raz w tygodniu.
Mobbing obejmuje różne formy nacisku, takie jak zastraszanie, poniżanie, krytyka bez uzasadnienia, groźby zwolnienia, nakładanie nierealnych obowiązków, izolowanie pracownika od zespołu, rozprzestrzenianie plotek, wrogie gesty czy niekulturalne zachowania.
Ekspert prof. W. Muszalski wyróżnia 5 grup mobbingowych działań, które:
Utrudniają komunikację,
Zaburzają relacje społeczne,
Psują wizerunek osoby,
Pogarszają sytuację zawodową i życiową,
Szkodzą zdrowiu ofiary.
Mobbing skutkuje obniżeniem oceny pracownika, poniżeniem, ośmieszeniem, izolowaniem lub nawet wykluczeniem go z zespołu. Pracodawca jest zobowiązany do zapobiegania mobbingowi oraz odpowiada za mobbing nie tylko ze swojej strony, lecz także ze strony współpracowników, kontrahentów, a nawet członków rodziny pracodawcy działających w firmie.
W przypadku narażenia pracownika na mobbing skutkujący rozstrojem zdrowia, może on domagać się odszkodowania i zadośćuczynienia od pracodawcy, który jest odpowiedzialny za wszystkie doznane szkody, biorąc pod uwagę ich nasilenie i skutki w życiu osobistym i zawodowym.
