Czym jest mobbing?
Polskie prawo pracy wyraźnie reguluje kwestie mobbingu i dyskryminacji. Wprowadzenie tych regulacji było ściśle powiązane z procesem dostosowywania polskiego ustawodawstwa do prawa wspólnotowego. Polskie przepisy zawierają definicje i mechanizmy dotyczące dyskryminacji bezpośredniej i pośredniej, molestowania, molestowania seksualnego oraz mobbingu. Istnieje zasada odwrócenia ciężaru dowodu w sprawach o nierówne traktowanie a(dyskryminacja). Ponadto przepisy zakazują działań o charakterze odwetowym wobec osób dochodzących swoich praw z tytułu mobbingu i dyskryminacji.
Często dochodzi do mylenia mobbingu z dyskryminacją. Należy pamiętać, że dyskryminacja jest nierównym traktowaniem z uwagi na konkretne kryterium chronione prawem (np. płeć, wiek, stan zdrowia), natomiast mobbing polega na uporczywym i długotrwałym nękaniu, które może, ale nie musi być związane z kryterium dyskryminacyjnym.
Dla Pracodawców głównym wyzwaniem jest skuteczne wdrożenie ustawowego obowiązku przeciwdziałania wszelkim formom dyskryminacji i mobbingu, wprowadzenie wewnętrznych procedur antydyskryminacyjnych i antymobbingowych, szkoleń oraz ustanowienie procedury skargowej.
MOBBING
Mobbing to forma przemocy psychicznej, polegająca na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika. Jest to proces powtarzalny, trwający wiele miesięcy (doktryna wskazuje zazwyczaj minimum 6 miesięcy), którego celem lub skutkiem jest poniżenie, ośmieszenie, izolowanie lub wyeliminowanie pracownika z zespołu współpracowników. Kluczowe jest również to, że działania te mają wywołać u pracownika zaniżoną ocenę przydatności zawodowej. W przeciwieństwie do zwykłego konfliktu, mobbing cechuje się bezbronnością ofiary wobec sprawcy (mobbera).
DYSKRYMINACJA
Zasada niedyskryminacji w zatrudnieniu jest jedną z wiodących reguł polskiego prawa pracy, gwarantowaną przez Kodeks pracy. Jej celem jest zapewnienie równego traktowania wszystkich osób zatrudnionych na każdym etapie kariery zawodowej:
- Awansowanie oraz dostęp do szkoleń podnoszących kwalifikacje
- Nawiązywanie i rozwiązywanie stosunku pracy.
- Warunki zatrudnienia (w tym wynagrodzenie).
MOLESTOWANIE SEKSUALNE
Jest prawnie uznawane za szczególną formę dyskryminacji w zatrudnieniu, zawsze powiązaną z płcią pracownika. Definiuje się je jako każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym (obejmujące elementy werbalne, niewerbalne lub fizyczne), którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osobistej pracownika oraz stworzenie wobec niego upokarzającej lub zastraszającej atmosfery.
ODSZKODOWANIA I KARY ZA MOBBING, DYSKRYMINACJĘ I MOLESTOWANIE SEKSUALNE
Naruszenie zakazu dyskryminacji (w tym molestowania seksualnego) lub wystąpienie mobbingu uprawnia poszkodowanego pracownika do dochodzenia zadośćuczynienia i odszkodowania przed sądem.
POLUBOWNE ZAŁATWIENIE SPORÓW, KONTROLE PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY, SPRAWY SĄDOWE
Jedną z podstawowych zasad prawa cywilnego jest dążenie do polubownego załatwienia sporu. Z tego względu pracownik i pracodawca powinni podejmować próby ugodowego rozwiązania konfliktu. Istnieje również możliwość zawarcia ugody przed mediatorem; po zatwierdzeniu przez sąd, zyskuje ona moc prawną ugody sądowej.
PIP prowadzi czynności nadzorczo-kontrolne w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji w zatrudnieniu. Udziela pomocy prawnej pracownikom. Inspektor pracy może wystąpić w roli pełnomocnika pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, w tym dotyczących dyskryminacji
INFORMACJE DLA PRACODAWCÓW
Kodeks pracy nakłada na pracodawcę ustawowy obowiązek aktywnego przeciwdziałania wszelkim przejawom dyskryminacji i mobbingu w środowisku pracy. Najskuteczniejszym sposobem wypełnienia tego wymogu jest wdrożenie wewnętrznego dokumentu zakładowego (takiego jak regulamin pracy lub odrębna procedura). Taki regulamin musi jasno określać politykę równego traktowania i stanowi kluczowy element prewencyjny.
PRZEPISY
To przede wszystkim Kodeks pracy, ale również Kodeks cywilny, ustawa o PIP i inne.
Należy pamiętać również o aktach umowach międzynarodowych oraz prawie UE.
ORZECZNICTWO
Sprawa dotyczące mobbingu i dyskryminacji w zatrudnieniu wielokrotnie zajmował się Sąd Najwyższy, jak też i Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
PRZYKŁAD MOBBINGU
Mobbing jest zjawiskiem patologicznym pojawiających się w stosunkach pracy, niemal od zawsze dlatego można przytoczyć wiele jego przykładów.
